Đồ chơi không chỉ để giải trí

Khi chọn đồ chơi cho con, nhiều bố mẹ thường quan tâm đến màu sắc, kiểu dáng, giá thành hoặc đơn giản là món đồ đó có khiến bé thích thú hay không.

Tuy nhiên, một món đồ chơi phù hợp còn có thể tạo ra nhiều trải nghiệm hơn thế.

Trong quá trình chơi, trẻ có thể phải quan sát, suy nghĩ, thử nhiều cách khác nhau, lắp rồi tháo, làm sai rồi thử lại và cuối cùng tự tạo nên một sản phẩm theo ý tưởng của mình.

Đó cũng chính là lý do những dòng đồ chơi STEM, đồ chơi lắp ghép và đồ chơi sáng tạo ngày càng được nhiều phụ huynh quan tâm.

Thay vì chỉ để bé ngồi xem một món đồ chuyển động, trẻ có thể trực tiếp tham gia vào quá trình chơi.

Bé tự tay làm – tự quan sát – tự khám phá – tự sáng tạo.

1. STEM là gì?

STEM là cách gọi được hình thành từ bốn lĩnh vực:

• Science – Khoa học
• Technology – Công nghệ
• Engineering – Kỹ thuật
• Mathematics – Toán học

Khi nhắc đến STEM dành cho trẻ nhỏ, điều đó không có nghĩa bé phải ngồi học những công thức phức tạp.

Với trẻ em, STEM có thể xuất hiện rất tự nhiên trong những hoạt động vui chơi hằng ngày.

Ví dụ:

• Bé thử lắp nhiều chi tiết để tạo thành một chiếc xe.
• Bé xây một mô hình và tìm cách để nó không bị đổ.
• Bé quan sát xem hai bộ phận nên ghép với nhau như thế nào.
• Bé thử thay đổi vị trí của một chi tiết khi mô hình chưa hoạt động như mong muốn.
• Bé tự nghĩ ra một thiết kế khác với mẫu có sẵn.

Những hoạt động tưởng chừng đơn giản này đều tạo cơ hội để trẻ quan sát, đặt câu hỏi, thử nghiệm và tìm cách giải quyết vấn đề.

2. Đồ chơi STEM là gì?

Đồ chơi STEM có thể hiểu đơn giản là những món đồ chơi khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động khám phá, lắp ráp, xây dựng, thử nghiệm hoặc sáng tạo.

Một số dạng thường gặp gồm:

Đồ chơi lắp ghép

Trẻ sử dụng nhiều chi tiết khác nhau để tạo thành mô hình.

Bé có thể lắp theo hướng dẫn hoặc tự tạo ra sản phẩm hoàn toàn mới.

Đồ chơi xây dựng

Các khối hoặc bộ phận được kết hợp với nhau để tạo thành nhà, cầu, phương tiện, công trình hoặc những mô hình theo trí tưởng tượng.

Đồ chơi mô hình

Bé quan sát cấu tạo, tìm đúng vị trí của từng bộ phận và hoàn thiện sản phẩm.

Bộ DIY sáng tạo

Trẻ tự tay thực hiện từng bước để tạo ra một món đồ hoặc sản phẩm nhỏ.

Đồ chơi thử thách tư duy

Bé cần quan sát, suy luận, thử nhiều cách và tìm phương án phù hợp để hoàn thành thử thách.

Điểm thú vị của những dòng đồ chơi này là trẻ không chỉ nhìn mà phải trực tiếp tham gia vào quá trình chơi.

3. Đồ chơi STEM khác gì với những món đồ chơi thông thường?

Không nên hiểu rằng đồ chơi STEM luôn tốt hơn mọi loại đồ chơi khác.

Mỗi loại đồ chơi đều có mục đích và cách chơi riêng.

Điểm khác biệt đáng chú ý của nhiều sản phẩm STEM nằm ở mức độ tương tác của trẻ với món đồ chơi.

Thay vì chỉ nhấn nút và quan sát, trẻ thường phải thực hiện nhiều bước hơn:

Quan sát → suy nghĩ → thử → sai → điều chỉnh → hoàn thành.

Ví dụ:

Khi lắp một mô hình, bé có thể gặp tình huống:

“Chi tiết này không vừa.”

Bé thử xoay lại.

Vẫn không được.

Bé tìm một chi tiết khác.

Lắp đúng.

Mô hình hoàn thành.

Chính quá trình đó tạo nên giá trị thú vị của việc chơi.

Không phải lúc nào bé cũng làm đúng ngay lần đầu.

Và cũng không nhất thiết phải làm đúng ngay lần đầu.

Thử lại đôi khi chính là một phần thú vị của trò chơi.

4. Đồ chơi STEM có thể giúp bé rèn luyện những kỹ năng nào?

Mỗi sản phẩm có thiết kế và cách chơi khác nhau nên không nên khẳng định rằng mọi món đồ chơi STEM đều mang lại cùng một lợi ích.

Tuy nhiên, với những sản phẩm yêu cầu trẻ lắp ráp, quan sát và sáng tạo, quá trình chơi có thể tạo cơ hội cho bé thực hành nhiều kỹ năng khác nhau.

Khả năng quan sát

Khi đứng trước nhiều chi tiết khác nhau, trẻ cần quan sát:

• Hình dạng.
• Màu sắc.
• Kích thước.
• Vị trí.
• Cách các bộ phận liên kết với nhau.

Ví dụ, để tìm đúng một mảnh ghép trong hàng chục chi tiết, bé phải nhìn và so sánh.

Đây là một hoạt động rất tự nhiên khi chơi.

Tư duy giải quyết vấn đề

Một mô hình không đứng vững.

Một chi tiết không vừa.

Một bộ phận được lắp ngược.

Trẻ sẽ phải tự hỏi:

“Mình phải làm thế nào để sửa lại?”

Bé có thể:

• Tháo ra.
• Đổi vị trí.
• Thử một chi tiết khác.
• Xem lại mẫu.
• Nhờ bố mẹ gợi ý.
• Tự nghĩ ra một cách mới.

Điều quan trọng không chỉ là kết quả cuối cùng mà còn nằm ở quá trình trẻ tìm cách vượt qua thử thách.

Khả năng sáng tạo

Một trong những điều thú vị nhất của đồ chơi lắp ghép là trẻ không nhất thiết phải dừng lại ở mô hình trong hướng dẫn.

Hôm nay bé có thể lắp một chiếc xe.

Ngày mai cũng những chi tiết đó, bé lại nghĩ:

“Con muốn làm một chiếc máy bay.”

Ngày khác:

“Con muốn xây robot.”

Khi đồ chơi cho phép nhiều cách kết hợp khác nhau, trẻ có thêm không gian để sử dụng trí tưởng tượng của mình.

Khả năng tập trung vào một hoạt động

Để hoàn thiện một mô hình có nhiều bước, bé thường cần theo dõi từng phần:

• Tìm chi tiết.
• Ghép đúng vị trí.
• Quan sát.
• Kiểm tra.
• Tiếp tục bước tiếp theo.

Những hoạt động như vậy có thể tạo điều kiện để trẻ dành một khoảng thời gian tập trung vào một nhiệm vụ cụ thể.

Sự kiên nhẫn khi thử và làm lại

Không phải lúc nào mô hình cũng hoàn thành ngay lần đầu.

Bé có thể lắp sai.

Mô hình có thể bị đổ.

Một chi tiết có thể bị đặt nhầm.

Nếu bố mẹ không vội làm hộ, bé có cơ hội:

thử → sai → sửa → thử lại.

Khi hoàn thành được sản phẩm sau nhiều lần thử, cảm giác vui thường còn lớn hơn việc được người khác làm sẵn.

5. Tại sao trẻ thường thích đồ chơi lắp ghép và sáng tạo?

Trẻ em thường rất thích khám phá.

Một món đồ chơi có nhiều chi tiết có thể tạo ra rất nhiều câu hỏi:

“Cái này dùng để làm gì?”

“Có lắp được vào đây không?”

“Nếu đổi chỗ thì sao?”

“Con có thể làm cái khác không?”

Mỗi lần lắp ghép lại có thể tạo ra một kết quả khác.

Chính sự thay đổi đó giúp trò chơi không nhất thiết phải kết thúc sau khi bé hoàn thành một mô hình.

Bé có thể tháo ra và bắt đầu lại.

6. Một món đồ chơi – nhiều cách chơi

Đây là điểm rất đáng cân nhắc khi bố mẹ lựa chọn đồ chơi cho con.

Ví dụ với một bộ lắp ghép:

Cách chơi 1: Lắp theo mẫu

Bé quan sát và hoàn thành mô hình giống hướng dẫn.

Cách chơi 2: Sáng tạo tự do

Không nhìn mẫu.

Bé tự quyết định mình muốn làm gì.

Cách chơi 3: Bố mẹ đưa thử thách

Ví dụ:

“Con thử làm một chiếc xe có bốn bánh nhé.”

Cách chơi 4: Bé đưa thử thách cho bố mẹ

“Con làm một mô hình, bố thử làm giống con.”

Cách chơi 5: Kể chuyện bằng mô hình

Sau khi hoàn thành, bố mẹ hỏi:

“Chiếc xe này đang đi đâu vậy?”

Từ một món đồ chơi đơn giản, bố mẹ có thể biến thành một câu chuyện.

7. Đồ chơi STEM có giúp bé giảm thời gian xem điện thoại không?

Điện thoại và máy tính bảng rất dễ thu hút trẻ bởi hình ảnh chuyển động, âm thanh và nội dung liên tục thay đổi.

Vì vậy, nếu muốn trẻ có thêm thời gian tham gia những hoạt động khác, bố mẹ không nhất thiết chỉ tập trung vào việc “cấm điện thoại”.

Một cách khác là tạo cho trẻ những lựa chọn hấp dẫn ngoài màn hình.

Đó có thể là:

• Lắp ghép.
• Vẽ tranh.
• Làm đồ handmade.
• Xây mô hình.
• Đọc sách.
• Chơi vận động.
• Cùng bố mẹ thực hiện một thử thách nhỏ.

Đồ chơi STEM có thể là một trong những lựa chọn đó.

Thay vì nói:

“Không được xem điện thoại nữa!”

Bố mẹ có thể thử:

“Hôm nay mình cùng xây một chiếc xe nhé?”

Sự tham gia của bố mẹ đôi khi chính là yếu tố khiến hoạt động trở nên hấp dẫn hơn với trẻ.

8. Bố mẹ có nên chơi đồ chơi STEM cùng con?

Có một suy nghĩ khá phổ biến:

“Mua đồ chơi về rồi để con tự chơi.”

Nhưng đối với nhiều trẻ, trải nghiệm có thể thú vị hơn rất nhiều khi bố mẹ tham gia.

Không cần phải chơi hàng giờ.

Chỉ một khoảng thời gian ngắn, bố mẹ cũng có thể:

• Ngồi cạnh bé.
• Hỏi bé đang làm gì.
• Đưa ra một thử thách.
• Cổ vũ khi bé gặp khó khăn.
• Hỏi về sản phẩm bé vừa hoàn thành.

Ví dụ:

Thay vì nói:

“Con lắp sai rồi, phải để cái này ở đây.”

Hãy thử hỏi:

“Con thấy chỗ này có gì chưa đúng nhỉ?”

Bé sẽ có cơ hội tự quan sát và tìm câu trả lời.

9. Đừng vội làm hộ khi bé gặp khó

Đây là một điều bố mẹ có thể thử khi chơi cùng con.

Khi bé không lắp được, phản xạ tự nhiên của người lớn là:

“Đưa đây bố/mẹ làm cho.”

Nhưng nếu thử chờ thêm một chút, bé có thể tự tìm ra cách.

Bố mẹ có thể đưa ra gợi ý nhỏ:

“Con thử xoay nó lại xem.”

“Con nhìn xem hai chi tiết này có giống nhau không?”

“Con thử tìm một miếng khác nhé.”

Như vậy, bố mẹ vẫn đồng hành nhưng không lấy mất cơ hội khám phá của con.

10. Có nhất thiết phải lắp đúng theo hướng dẫn?

Không.

Hướng dẫn chỉ là một cách để bắt đầu.

Sau khi bé đã quen với cách lắp, bố mẹ có thể khuyến khích trẻ sáng tạo:

“Con thử làm một mô hình của riêng con đi.”

Đừng lo nếu sản phẩm trông hơi kỳ lạ.

Một chiếc ô tô có sáu bánh?

Một căn nhà có bánh xe?

Một con robot với hai chiếc cánh?

Trong thế giới tưởng tượng của trẻ, điều đó hoàn toàn có thể xảy ra.

Đôi khi câu hỏi thú vị nhất không phải:

“Con làm đúng chưa?”

Mà là:

“Con đang tạo ra thứ gì vậy?”

11. Bố mẹ nên chọn đồ chơi STEM cho bé như thế nào?

Không phải cứ có chữ STEM là sản phẩm sẽ phù hợp với mọi trẻ.

Bố mẹ nên cân nhắc nhiều yếu tố.

Chọn theo khả năng của trẻ

Một sản phẩm quá khó có thể khiến bé nhanh bỏ cuộc.

Một sản phẩm quá đơn giản lại có thể khiến trẻ nhanh chán.

Hãy lựa chọn mức độ thử thách vừa phải để trẻ có thể tự khám phá nhưng vẫn cảm thấy mình có khả năng hoàn thành.

Chọn theo sở thích

Nếu bé thích phương tiện:

Có thể lựa chọn các bộ lắp ghép xe hoặc mô hình.

Nếu bé thích xây dựng:

Có thể lựa chọn các bộ khối hoặc lắp ghép công trình.

Nếu bé thích tự tay làm:

Các bộ DIY có thể tạo thêm hứng thú.

Nếu bé thích thử thách:

Có thể tìm những sản phẩm có nhiều cách lắp hoặc nhiều cấp độ chơi.

Kiểm tra thông tin sản phẩm

Trước khi mua, bố mẹ nên xem kỹ:

• Bộ sản phẩm gồm những gì?
• Hình ảnh có đúng sản phẩm không?
• Kích thước thực tế thế nào?
• Sản phẩm có chi tiết nhỏ hay không?
• Hướng dẫn độ tuổi từ nhà sản xuất nếu có.
• Cách sử dụng.
• Các lưu ý đi kèm.

Đặc biệt với trẻ nhỏ, phụ huynh nên chú ý đến những sản phẩm có nhiều chi tiết nhỏ và tuân thủ hướng dẫn sử dụng phù hợp.

12. Đắt tiền chưa chắc là phù hợp

Một món đồ chơi tốt với trẻ không nhất thiết phải là món đắt nhất.

Quan trọng hơn là:

• Bé có hứng thú không?
• Cách chơi có phù hợp không?
• Bé có thể tương tác với sản phẩm không?
• Có thể sáng tạo thêm nhiều cách chơi không?
• Bố mẹ có thể tham gia cùng bé không?

Một bộ đồ chơi đơn giản nhưng trẻ có thể nghĩ ra 10 cách chơi đôi khi thú vị hơn một món đồ rất đắt nhưng chỉ có một cách sử dụng.

13. 5 cách giúp bé chơi đồ chơi STEM thú vị hơn

1. Đừng đưa hết đồ chơi ra cùng lúc

Quá nhiều lựa chọn đôi khi khiến trẻ nhanh mất tập trung.

Hãy để bé chơi một hoặc vài món trong một khoảng thời gian.

2. Tạo thử thách nhỏ

Ví dụ:

“Con thử xây một tòa nhà cao hơn hôm qua nhé.”

Hoặc:

“Con thử tạo một chiếc xe khác mẫu trong sách nhé.”

3. Cho bé tự quyết định

Đừng luôn nói bé phải làm gì.

Có thể hỏi:

“Hôm nay con muốn xây gì?”

4. Chụp lại thành phẩm

Khi bé hoàn thành một mô hình, hãy chụp ảnh lại.

Sau một thời gian, bố mẹ có thể tạo một “bộ sưu tập sáng tạo” của riêng bé.

Điều này cũng khiến mỗi thành phẩm trở nên đáng nhớ hơn.

5. Bố mẹ cùng tham gia

Có thể tổ chức:

“Thử thách sáng tạo cuối tuần.”

Bố làm một mô hình.

Mẹ làm một mô hình.

Bé làm một mô hình.

Sau đó cả nhà cùng giới thiệu sản phẩm của mình.

Không cần phải có người thắng.

Điều quan trọng là cả gia đình có một khoảng thời gian vui vẻ bên nhau.

14. Đồ chơi STEM không cần biến thành một “tiết học”

Một sai lầm bố mẹ có thể gặp là biến mọi hoạt động chơi thành bài kiểm tra:

“Con học được gì?”

“Tại sao con lại làm thế?”

“Con phải làm đúng.”

Điều này có thể khiến hoạt động mất đi sự vui vẻ.

Đồ chơi trước hết vẫn là đồ chơi.

Hãy để trẻ:

• Thử.
• Sai.
• Cười.
• Làm lại.
• Nghĩ ra điều kỳ lạ.
• Phá mô hình vừa xây.
• Rồi xây lại từ đầu.

Kiến thức và kỹ năng có thể xuất hiện một cách tự nhiên trong chính quá trình đó.

15. Những câu hỏi bố mẹ có thể dùng khi chơi cùng con

Thay vì hướng dẫn toàn bộ, bố mẹ có thể sử dụng những câu hỏi mở:

• “Con đang định làm gì vậy?”
• “Tại sao con chọn mảnh này?”
• “Nếu đổi mảnh kia thì sẽ thế nào?”
• “Có cách nào khác không?”
• “Con nghĩ làm sao để nó đứng vững?”
• “Nếu được làm lại, con muốn thay đổi gì?”
• “Con có thể tạo một mô hình khác không?”
• “Con đặt tên cho sản phẩm này là gì?”

Những câu hỏi đơn giản có thể biến một buổi chơi thành một cuộc trò chuyện rất thú vị giữa bố mẹ và con.

16. Mỗi đứa trẻ có một cách sáng tạo riêng

Không nên so sánh:

“Sao bạn làm đẹp mà con làm thế này?”

Sáng tạo không nhất thiết phải đẹp giống mẫu.

Có trẻ thích làm theo hướng dẫn.

Có trẻ thích tự nghĩ.

Có trẻ thích tháo tung mọi thứ để xem bên trong.

Có trẻ thích xây thật cao rồi tự tay làm đổ.

Mỗi cách chơi đều cho bố mẹ cơ hội quan sát sở thích của con.

Hãy để bé có không gian để khám phá theo cách của mình.

17. Một món đồ chơi tốt có thể trở thành khoảng thời gian của cả gia đình

Giá trị của đồ chơi đôi khi không chỉ nằm ở bản thân sản phẩm.

Một bộ lắp ghép có thể trở thành:

Buổi tối bố ngồi xây xe cùng con.

Cuối tuần mẹ và bé làm một mô hình nhỏ.

Hai anh em cùng hoàn thành một công trình.

Một thành phẩm được đặt trên bàn học và bé tự hào khoe:

“Con tự làm đấy!”

Những khoảnh khắc đó mới là phần thú vị nhất của việc chơi.

V-Kid35 – Chơi để sáng tạo, học để lớn khôn

Tại V-Kid35 Đồ Chơi Trẻ Em, chúng tôi tin rằng một món đồ chơi không chỉ mang đến những phút giây vui vẻ.

Một món đồ phù hợp còn có thể mở ra cho trẻ rất nhiều câu hỏi:

“Tại sao?”

“Nếu làm thế này thì sao?”

“Con có thể tạo ra cái khác không?”

Và mỗi lần trẻ đặt câu hỏi, thử một cách mới hay tự hào về sản phẩm mình vừa hoàn thành đều là một hành trình khám phá rất đáng quý.

V-Kid35 hướng tới những sản phẩm đồ chơi sáng tạo, đồ chơi lắp ghép, đồ chơi giáo dục và đồ chơi STEM giúp bé có thêm những hoạt động vui chơi thú vị tại nhà, đồng thời tạo cơ hội để bố mẹ dành nhiều thời gian chất lượng hơn bên con.

👉 Khám phá các sản phẩm đồ chơi sáng tạo tại V-Kid35 và cùng bé bắt đầu hành trình vui chơi, khám phá mỗi ngày.

V-Kid35 – Chơi để sáng tạo, học để lớn khôn.